X 20
Serkan Akın
  15-05-2022 00:30:00

Cami ve bânî

Cami; insanların bir araya toplandığı yer manasına gelen جمع (cemaa) kökünden türemiştir. Aynı şekilde secde edilen yer manasına gelen Mescid kelimesi de kullanılır.

Ancak Cami dediğimizde daha büyük, mescid dediğimizde daha ufak bir yapıyı kastederiz. Ayrıca Mescidler genelde çatılı yapılardır. Tam tersi olarak Cami dendiğinde ilk akla gelen kubbeli bir yapıdır doğal hafızamızda.

Milletimizin kahir ekseriyetinin kubbeli Camileri daha çok beğenmesi ve tercih etmesiyle birlikte tüm kubbeli camiler birbirine benzetilir. Bunun tam tersi olarak yeni tarz (modern demiyoruz) Camilerin tamamının birbirine benzetildiği de bir gerçektir. Bu durumu milletimizin bu konudaki temel bir algı ve bilgi eksikliği ile izah edebiliriz.

Bu bilgi ve algı eksikliğine rağmen kubbeli Camilerin milletimiz tarafından rağbet görmesinin ana sebebi; batılılaşma süreciyle başlayan İslam dini ile ayrışma ve geri kalmışlığımızın sebebini dinimizde görme olgusuna milletimizin dinini ve kültürünü koruma refleksi ile açıklanabilir.

Bu yüzden geleneksel kubbeli bir Cami yapma geleneği, bilgisi, tekniği, şartları uzun bir süre önce yok olmasına rağmen, milletimizin iç dünyasında kalan inanç, bilgi ve gelenek kırıntılarıyla, ortaya çıkan eserler ne kadar kötü taklitler ve eserler olsa da devam ettirilmiştir.

Bu kapsamda betonarmenin inşaat hayatımıza girdiği tarihten itibaren de geleneksel plan ve kesit şemasını taşıyan kâgir, kubbeli Camiler betonarme olarak inşa edilmeye başlamıştır.

Doğal olarak betonarmeden kaynaklanan kesitler ile geleneksel kâgirde olması gereken kesit ve detaylar olması gerekenin çok ötesinde kötü şartlarda uygulanarak günümüze gelinmiştir.

Bu durum, Tanzimat'la birlikte ortaya çıkan kültürel ve düşünsel ayrışmanın diğer tarafında kalan toplum katmanlarımızla temel bir çatışma alanını oluşturmuştur. Bu kesim tarafından doğal seyrinde oluşan dini yaşamdan uzaklaşma ve dine olumsuz bakış, dini bir yapı olan Camiyi temelde reddetme, eğer bunu yapamıyorsa geleneksel kubbeli Camiyi reddetme şeklinde ortaya çıkmıştır. Ortalama fakir ve cahil bırakılmış halkın kendi imkanlarıyla ve ortadan kaybolmuş sistematikten kalan bilgi kırıntılarıyla yaptıkları betonarme, kubbeli, detayları hatalı, oranları yanlış, en azından mevcut mevzuata dahi uymayan hali bu güruh tarafından beğenilmeme şartı olarak ifade edilmiştir.

Akademik camia ise Cami tasarımı ve sorunları konusuna en baştan itibaren uzak kalmış veya yok saymıştır. Bununla birlikte Mimar Vedat Dalokay'ın Ankara Kocatepe Camii için tasarladığı ve uygulanmayan kesilmiş plak kubbe şeklinde tasarımı ile bu günlerde yıkılması düşünülen Mimar Behruz Çinici'nin TBMM Camisi üzerinden yapılan tartışmalar ise halka inmeyen, sorunları gerçek manası ile ortaya koymayan akademik camia tartışmaları ile ideolojik yaklaşım içeren tartışmalar olarak kalmıştır. Sorunların çözümüne dönük bir yaklaşım da ortaya konamamıştır.  

Bununla birlikte Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Cami konusu ile ilgili yaptığı sempozyumlar, akademik camianın konuya dahli ve sorunların çözümü için olumlu çalışmalardır.

Genel olarak Cami yapımı, tasarımı, tarzı ve şekli, taşıyıcı sistemi, arsası, büyüklüğü, minare sayısı, etrafındaki fonksiyonlar, yaptıran kişi ya da kurum gibi başlıklar altında incelenebilecek konunun bu yazıda şu ana kadar ki genel girişinden sonra sadece Bani diye adlandırdığımız yaptıran kişi ya da kurum konusunu işlemeye devam edelim.

Ecdadın yaptığı Camileri görünce ne kadar büyük bir iş becerdiklerini daha iyi anlıyoruz.

Hâlâ dimdik ayaktalar, heybetleri ve tevazu halleri iç içe, hepsi bir sanat harikası, mimari ve süsleme üslupları şahane, dönemlerinin çok iyi temsilcileri.

Osmanlı'da Padişahın, Vezirlerin, Paşaların, Hanım Sultanların, Kazaskerlerin ve bilumum devlet büyüğünün Cami yaptırdığı malumdur. Ancak Arakiyeci ya da Takkecilerin bile yaptırdığı çok güzel Mescidler ve Camiler vardır. Bu Camiler de aynı diğerleri gibi çok güzel eserlerdir.

Tüm bu olumlu hasletler için bir sürü şey söylenebilir ama en önemlisi Banisinin niyeti, genel halet-i ruhiyesi ve Cami yapım hususundaki tavrıdır. Bu durum aşağıdaki ayette şöyle ifade edilmiştir.

Allah'ın mescitlerini, ancak Allah'a ve ahiret gününe inanan, namazı dosdoğru kılan, zekâtı veren ve Allah'tan başkasından korkmayan kimseler imar eder. İşte onların doğru yolu bulanlardan olmaları umulur.(Tevbe Suresi 18. ayet)

Günümüzde Cami yapımında karşılaşılan zorlukları daha önceki “Hayır İşlerine Şeytan Nasıl Karışıyor?” adlı yazımızda incelemiştik. Bununla birlikte bu zorlukları aşmak için gösterilen birçok gayretler de ortada olmakla birlikte Banisinin tavrını irdelemeye devam edelim.

Eğer bir hayırsever bir Cami yaptırmak istiyorsa, bu niyetini has düşüncesi, has gayreti, has hazinesi ve has tavrıyla ortaya koymalıdır. Diğer işlerinde gösterdiği olumlu, teknik, ticari, profesyonel tavrın aynısını Cami yapım işinde de aynen göstermelidir. Niyetini en başından itibaren tüm taraflara açık bir şekilde beyan etmelidir. Söz konusu Allah'ın evi olduğu için daha merhametli ve cömert olmalıdır. Hayrını etrafına bir baskı veya reklam unsuru olarak yansıtmamalıdır. Yaptığı hayırda kendini değil eseri öne çıkarmalıdır. Aşırıya kaçan tüm şeylerden kaçmalıdır. Süreç boyunca şeytanın kendisiyle ve sürecin diğer unsurlarıyla uğraşacağını hiç aklından çıkarmamalı ve her şeyi kanun, yönetmelik, gelenek, disiplin çerçevesinde yapmalıdır. Sürece katılan herkesle açık ve net bir şeklide hesaplaşarak ve hakkını vererek helalleşmelidir.

Tüm bu durumlar Caminin banisinin bir kişi, şirket, vakıf, dernek, kurum, cemaat olduğu durumda da böyledir. Hatta Baninin bir kişi olmadığı durumlarda işler çok daha kolay fitne ve fesada bulaşmakta ve kul hakkı oluşup şeytanın ekmeğine yağ sürülmektedir.

Niyet doğru ve süreç güzel yürütülürse akıbet de güzel olur inşallah.

  Bu yazı 705 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Fenerbahçe 13 9 2 2 36 14 29 +22
2 Galatasaray 13 8 2 3 23 10 27 +13
3 Adana Demirspor 13 6 1 6 24 14 24 +10
4 Konyaspor 14 6 2 6 16 9 24 +7
5 Başakşehir FK 13 7 3 3 19 15 24 +4
6 Kayserispor 14 7 5 2 20 15 23 +5
7 Trabzonspor 13 6 2 5 19 16 23 +3
8 Beşiktaş 13 6 3 4 26 18 22 +8
9 Alanyaspor 14 4 5 5 19 24 17 -5
10 Gaziantep FK 13 4 5 4 19 19 16 0
11 Antalyaspor 12 5 6 1 19 21 16 -2
12 Giresunspor 13 4 6 3 13 20 15 -7
13 Kasımpaşa 13 4 6 3 11 22 15 -11
14 Hatayspor 13 4 7 2 12 22 14 -10
15 Fatih Karagümrük 13 3 6 4 24 27 13 -3
16 MKE Ankaragücü 13 3 6 4 16 21 13 -5
17 Sivasspor 14 2 7 5 13 19 11 -6
18 İstanbulspor 13 2 9 2 12 26 8 -14
19 Ümraniyespor 13 1 8 4 15 24 7 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 15 10 1 4 22 9 34 +13
2 Çaykur Rizespor 14 6 1 7 21 10 25 +11
3 Pendikspor 14 7 3 4 20 9 25 +11
4 Keçiörengücü 14 7 3 4 26 19 25 +7
5 Boluspor 14 7 3 4 14 8 25 +6
6 Samsunspor 14 6 2 6 20 13 24 +7
7 Manisa FK 14 6 3 5 22 20 23 +2
8 Bodrumspor 14 6 4 4 23 17 22 +6
9 Bandırmaspor 14 5 3 6 18 19 21 -1
10 Sakaryaspor 15 6 8 1 23 25 19 -2
11 Altay 14 4 4 6 12 13 18 -1
12 Adanaspor 14 4 5 5 22 22 17 0
13 Göztepe 13 5 6 2 12 12 17 0
14 Tuzlaspor 14 4 6 4 17 19 16 -2
15 Erzurumspor FK 14 3 6 5 15 21 14 -6
16 Altınordu 14 3 8 3 14 26 12 -12
17 Yeni Malatyaspor 15 2 8 5 14 24 11 -10
18 Gençlerbirliği 14 1 9 4 14 27 7 -13
19 Denizlispor 14 1 10 3 10 26 6 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 Bucaspor 1928 16 10 1 5 28 9 35 +19
2 Kocaelispor 16 10 1 5 32 17 35 +15
3 İskenderunspor A.Ş. 16 10 2 4 24 12 34 +12
4 Karacabey Belediye Spor 16 8 2 6 23 13 30 +10
5 1461 Trabzon FK 16 8 3 5 18 10 29 +8
6 Ankara Demirspor 16 7 3 6 23 9 27 +14
7 Kırklarelispor 16 6 3 7 18 13 25 +5
8 Van Spor FK 16 6 4 6 19 17 24 +2
9 Serik Belediyespor 16 6 4 6 21 20 24 +1
10 Zonguldak Kömürspor 16 7 6 3 17 19 24 -2
11 Fethiyespor 16 5 8 3 19 26 18 -7
12 Etimesgut Belediyespor 16 4 7 5 19 21 17 -2
13 Sarıyer 16 3 5 8 18 23 17 -5
14 Kastamonuspor 16 4 7 5 15 22 17 -7
15 Adıyaman FK 16 3 7 6 14 22 15 -8
16 Balıkesirspor 16 4 9 3 12 21 15 -9
17 Kırşehir FSK 16 2 7 7 13 20 13 -7
18 Uşak Spor 16 3 9 4 10 22 13 -12
19 Diyarbekir Spor 16 1 9 6 13 25 9 -12
20 Pazarspor 16 1 11 4 10 25 7 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 Yeni Mersin İY 14 11 2 1 21 7 34 +14
2 52 Orduspor FK 14 9 3 2 23 13 29 +10
3 Karşıyaka 14 8 4 2 16 7 26 +9
4 Karaköprü Belediyespor 14 7 2 5 15 6 26 +9
5 Belediye Derincespor 14 7 2 5 18 14 26 +4
6 Belediye Kütahyaspor 14 6 3 5 18 12 23 +6
7 Ağrı 1970 Spor 14 6 3 5 13 9 23 +4
8 Nevşehir Belediyespor 14 5 4 5 18 16 20 +2
9 Hacettepe 1945 14 5 5 4 17 18 19 -1
10 Elazığspor 14 5 6 3 16 21 18 -5
11 1954 Kelkit Bld.Spor 14 3 4 7 11 13 16 -2
12 1922 Konyaspor 14 5 8 1 14 20 16 -6
13 Çatalcaspor 14 4 7 3 15 16 15 -1
14 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü 14 4 7 3 11 16 15 -5
15 Şile Yıldızspor 14 1 5 8 12 15 11 -3
16 Yomraspor 14 2 8 4 8 15 10 -7
17 Edirnespor 14 3 11 0 10 22 9 -12
18 Eskişehirspor 14 2 9 3 13 29 9 -16
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/12/2022 Adana Demirspor vs Fatih Karagümrük
 25/12/2022 Antalyaspor vs MKE Ankaragücü
 25/12/2022 Galatasaray vs İstanbulspor
 25/12/2022 Gaziantep FK vs Beşiktaş
 25/12/2022 Hatayspor vs Giresunspor
 25/12/2022 Kasımpaşa vs Sivasspor
 25/12/2022 Konyaspor vs Alanyaspor
 25/12/2022 Trabzonspor vs Fenerbahçe
 25/12/2022 Ümraniyespor vs Başakşehir FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/12/2022 Eyüpspor vs Tuzlaspor
 03/12/2022 Bandırmaspor vs Altınordu
 03/12/2022 Bodrumspor vs Gençlerbirliği
 03/12/2022 Samsunspor vs Denizlispor
 03/12/2022 Sakaryaspor vs Erzurumspor FK
 04/12/2022 Manisa FK vs Keçiörengücü
 04/12/2022 Adanaspor vs Göztepe
 04/12/2022 Altay vs Boluspor
 05/12/2022 Çaykur Rizespor vs Pendikspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/12/2022 Ankara Demirspor vs Kastamonuspor
 03/12/2022 Bucaspor 1928 vs Van Spor FK
 03/12/2022 Kocaelispor vs Etimesgut Belediyespor
 03/12/2022 Sarıyer vs İskenderunspor A.Ş.
 03/12/2022 Serik Belediyespor vs Diyarbekir Spor
 04/12/2022 Fethiyespor vs Kırklarelispor
 04/12/2022 Balıkesirspor vs Adıyaman FK
 04/12/2022 Kırşehir Futbol Spor Kulübü vs Karacabey Belediye Spor
 04/12/2022 Pazarspor vs 1461 Trabzon FK
 04/12/2022 Uşak Spor vs Zonguldak Kömürspor
 04/12/2022 Balıkesirspor - Adıyaman FK Adıyaman FK ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kazanamadı  Balıkesirspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/12/2022 Karşıyaka vs Yeni Mersin İdman Yurdu
 03/12/2022 Şile Yıldızspor vs Belediye Derincespor
 03/12/2022 Yomraspor vs Çatalcaspor
 04/12/2022 Ağrı 1970 Spor vs Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü
 04/12/2022 Eskişehirspor vs Belediye Kütahyaspor
 04/12/2022 Hacettepe 1945 vs Nevşehir Belediyespor
 04/12/2022 Karaköprü Belediyespor vs Elazığspor
 04/12/2022 1922 Konyaspor vs Edirnespor
 04/12/2022 1954 Kelkit Bld.Spor vs 52 Orduspor FK
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Bugün Seçim Olsa Hangi Partiye Oy Verirsiniz?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI