X 20
Serkan Akın
  15-05-2022 00:30:00

Cami ve bânî

Cami; insanların bir araya toplandığı yer manasına gelen جمع (cemaa) kökünden türemiştir. Aynı şekilde secde edilen yer manasına gelen Mescid kelimesi de kullanılır.

Ancak Cami dediğimizde daha büyük, mescid dediğimizde daha ufak bir yapıyı kastederiz. Ayrıca Mescidler genelde çatılı yapılardır. Tam tersi olarak Cami dendiğinde ilk akla gelen kubbeli bir yapıdır doğal hafızamızda.

Milletimizin kahir ekseriyetinin kubbeli Camileri daha çok beğenmesi ve tercih etmesiyle birlikte tüm kubbeli camiler birbirine benzetilir. Bunun tam tersi olarak yeni tarz (modern demiyoruz) Camilerin tamamının birbirine benzetildiği de bir gerçektir. Bu durumu milletimizin bu konudaki temel bir algı ve bilgi eksikliği ile izah edebiliriz.

Bu bilgi ve algı eksikliğine rağmen kubbeli Camilerin milletimiz tarafından rağbet görmesinin ana sebebi; batılılaşma süreciyle başlayan İslam dini ile ayrışma ve geri kalmışlığımızın sebebini dinimizde görme olgusuna milletimizin dinini ve kültürünü koruma refleksi ile açıklanabilir.

Bu yüzden geleneksel kubbeli bir Cami yapma geleneği, bilgisi, tekniği, şartları uzun bir süre önce yok olmasına rağmen, milletimizin iç dünyasında kalan inanç, bilgi ve gelenek kırıntılarıyla, ortaya çıkan eserler ne kadar kötü taklitler ve eserler olsa da devam ettirilmiştir.

Bu kapsamda betonarmenin inşaat hayatımıza girdiği tarihten itibaren de geleneksel plan ve kesit şemasını taşıyan kâgir, kubbeli Camiler betonarme olarak inşa edilmeye başlamıştır.

Doğal olarak betonarmeden kaynaklanan kesitler ile geleneksel kâgirde olması gereken kesit ve detaylar olması gerekenin çok ötesinde kötü şartlarda uygulanarak günümüze gelinmiştir.

Bu durum, Tanzimat'la birlikte ortaya çıkan kültürel ve düşünsel ayrışmanın diğer tarafında kalan toplum katmanlarımızla temel bir çatışma alanını oluşturmuştur. Bu kesim tarafından doğal seyrinde oluşan dini yaşamdan uzaklaşma ve dine olumsuz bakış, dini bir yapı olan Camiyi temelde reddetme, eğer bunu yapamıyorsa geleneksel kubbeli Camiyi reddetme şeklinde ortaya çıkmıştır. Ortalama fakir ve cahil bırakılmış halkın kendi imkanlarıyla ve ortadan kaybolmuş sistematikten kalan bilgi kırıntılarıyla yaptıkları betonarme, kubbeli, detayları hatalı, oranları yanlış, en azından mevcut mevzuata dahi uymayan hali bu güruh tarafından beğenilmeme şartı olarak ifade edilmiştir.

Akademik camia ise Cami tasarımı ve sorunları konusuna en baştan itibaren uzak kalmış veya yok saymıştır. Bununla birlikte Mimar Vedat Dalokay'ın Ankara Kocatepe Camii için tasarladığı ve uygulanmayan kesilmiş plak kubbe şeklinde tasarımı ile bu günlerde yıkılması düşünülen Mimar Behruz Çinici'nin TBMM Camisi üzerinden yapılan tartışmalar ise halka inmeyen, sorunları gerçek manası ile ortaya koymayan akademik camia tartışmaları ile ideolojik yaklaşım içeren tartışmalar olarak kalmıştır. Sorunların çözümüne dönük bir yaklaşım da ortaya konamamıştır.  

Bununla birlikte Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Cami konusu ile ilgili yaptığı sempozyumlar, akademik camianın konuya dahli ve sorunların çözümü için olumlu çalışmalardır.

Genel olarak Cami yapımı, tasarımı, tarzı ve şekli, taşıyıcı sistemi, arsası, büyüklüğü, minare sayısı, etrafındaki fonksiyonlar, yaptıran kişi ya da kurum gibi başlıklar altında incelenebilecek konunun bu yazıda şu ana kadar ki genel girişinden sonra sadece Bani diye adlandırdığımız yaptıran kişi ya da kurum konusunu işlemeye devam edelim.

Ecdadın yaptığı Camileri görünce ne kadar büyük bir iş becerdiklerini daha iyi anlıyoruz.

Hâlâ dimdik ayaktalar, heybetleri ve tevazu halleri iç içe, hepsi bir sanat harikası, mimari ve süsleme üslupları şahane, dönemlerinin çok iyi temsilcileri.

Osmanlı'da Padişahın, Vezirlerin, Paşaların, Hanım Sultanların, Kazaskerlerin ve bilumum devlet büyüğünün Cami yaptırdığı malumdur. Ancak Arakiyeci ya da Takkecilerin bile yaptırdığı çok güzel Mescidler ve Camiler vardır. Bu Camiler de aynı diğerleri gibi çok güzel eserlerdir.

Tüm bu olumlu hasletler için bir sürü şey söylenebilir ama en önemlisi Banisinin niyeti, genel halet-i ruhiyesi ve Cami yapım hususundaki tavrıdır. Bu durum aşağıdaki ayette şöyle ifade edilmiştir.

Allah'ın mescitlerini, ancak Allah'a ve ahiret gününe inanan, namazı dosdoğru kılan, zekâtı veren ve Allah'tan başkasından korkmayan kimseler imar eder. İşte onların doğru yolu bulanlardan olmaları umulur.(Tevbe Suresi 18. ayet)

Günümüzde Cami yapımında karşılaşılan zorlukları daha önceki “Hayır İşlerine Şeytan Nasıl Karışıyor?” adlı yazımızda incelemiştik. Bununla birlikte bu zorlukları aşmak için gösterilen birçok gayretler de ortada olmakla birlikte Banisinin tavrını irdelemeye devam edelim.

Eğer bir hayırsever bir Cami yaptırmak istiyorsa, bu niyetini has düşüncesi, has gayreti, has hazinesi ve has tavrıyla ortaya koymalıdır. Diğer işlerinde gösterdiği olumlu, teknik, ticari, profesyonel tavrın aynısını Cami yapım işinde de aynen göstermelidir. Niyetini en başından itibaren tüm taraflara açık bir şekilde beyan etmelidir. Söz konusu Allah'ın evi olduğu için daha merhametli ve cömert olmalıdır. Hayrını etrafına bir baskı veya reklam unsuru olarak yansıtmamalıdır. Yaptığı hayırda kendini değil eseri öne çıkarmalıdır. Aşırıya kaçan tüm şeylerden kaçmalıdır. Süreç boyunca şeytanın kendisiyle ve sürecin diğer unsurlarıyla uğraşacağını hiç aklından çıkarmamalı ve her şeyi kanun, yönetmelik, gelenek, disiplin çerçevesinde yapmalıdır. Sürece katılan herkesle açık ve net bir şeklide hesaplaşarak ve hakkını vererek helalleşmelidir.

Tüm bu durumlar Caminin banisinin bir kişi, şirket, vakıf, dernek, kurum, cemaat olduğu durumda da böyledir. Hatta Baninin bir kişi olmadığı durumlarda işler çok daha kolay fitne ve fesada bulaşmakta ve kul hakkı oluşup şeytanın ekmeğine yağ sürülmektedir.

Niyet doğru ve süreç güzel yürütülürse akıbet de güzel olur inşallah.

  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 38 23 3 12 69 36 81 +33
2 Fenerbahçe 38 21 7 10 73 38 73 +35
3 Konyaspor 38 20 10 8 66 45 68 +21
4 Başakşehir FK 38 19 11 8 56 36 65 +20
5 Alanyaspor 38 19 12 7 67 58 64 +9
6 Beşiktaş 38 15 9 14 56 48 59 +8
7 Antalyaspor 38 16 11 11 54 47 59 +7
8 Fatih Karagümrük 38 16 13 9 47 52 57 -5
9 Adana Demirspor 38 15 13 10 60 47 55 +13
10 Sivasspor 38 14 12 12 52 50 54 +2
11 Kasımpaşa 38 15 15 8 67 57 53 +10
12 Hatayspor 38 15 15 8 56 60 53 -4
13 Galatasaray 38 14 14 10 51 53 52 -2
14 Kayserispor 38 12 15 11 54 61 47 -7
15 Gaziantep FK 38 12 16 10 48 56 46 -8
16 Giresunspor 38 12 17 9 41 47 45 -6
17 Çaykur Rizespor 38 10 22 6 44 71 36 -27
18 Altay 38 9 22 7 39 57 34 -18
19 Göztepe 38 7 24 7 40 77 28 -37
20 Yeni Malatyaspor 38 5 28 5 27 71 20 -44
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 36 21 8 7 56 31 70 +25
2 Ümraniyespor 36 21 8 7 64 37 70 +27
3 Bandırmaspor 36 19 12 5 56 34 62 +22
4 İstanbulspor 36 17 10 9 57 40 60 +17
5 BB Erzurumspor 36 16 10 10 55 44 58 +11
6 Eyüpspor 36 15 9 12 56 44 57 +12
7 Samsunspor 36 13 11 12 54 46 51 +8
8 Boluspor 36 14 14 8 42 44 50 -2
9 Manisa FK 36 14 15 7 45 44 49 +1
10 Tuzlaspor 36 13 13 10 45 44 49 +1
11 Denizlispor 36 14 15 7 46 50 49 -4
12 Keçiörengücü 36 13 14 9 45 47 48 -2
13 Gençlerbirliği 36 14 16 6 44 54 48 -10
14 Adanaspor 36 12 15 9 40 44 45 -4
15 Altınordu 36 14 19 3 45 62 45 -17
16 Kocaelispor 36 12 16 8 40 49 44 -9
17 Bursaspor 36 12 16 8 43 53 44 -10
18 Menemenspor 36 8 14 14 42 57 38 -15
19 Balıkesirspor 36 3 30 3 26 77 12 -51
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/08/2022 Antalyaspor vs Galatasaray
 07/08/2022 Başakşehir FK vs Kasımpaşa
 07/08/2022 Beşiktaş vs Kayserispor
 07/08/2022 Fatih Karagümrük vs Alanyaspor
 07/08/2022 Fenerbahçe vs Ümraniyespor
 07/08/2022 Giresunspor vs Adana Demirspor
 07/08/2022 İstanbulspor vs Trabzonspor
 07/08/2022 MKE Ankaragücü vs Konyaspor
 07/08/2022 Sivasspor vs Gaziantep FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/05/2022 Bursaspor 1 - 0 Menemenspor
 21/05/2022 Kocaelispor 4 - 1 Adanaspor
 21/05/2022 Gençlerbirliği 2 - 4 Ümraniyespor
 21/05/2022 Keçiörengücü 1 - 2 MKE Ankaragücü
 20/05/2022 Denizlispor 4 - 0 BB Erzurumspor
 20/05/2022 İstanbulspor 0 - 0 Bandırmaspor
 20/05/2022 Balıkesirspor 0 - 3 Eyüpspor
 20/05/2022 Tuzlaspor 2 - 4 Samsunspor
 20/05/2022 Boluspor 2 - 1 Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/05/2022 Elazığspor 1 - 0 Fatsa Belediyespor
 07/05/2022 Kahta 02 Spor 6 - 0 Başkent Gözgözler Akademi FK
 07/05/2022 Nevşehir Belediyespor 3 - 3 Bergama Belediyespor
 07/05/2022 Batman Petrolspor 2 - 1 Arnavutköy Belediye
 07/05/2022 Sancaktepe FK 0 - 2 Artvin Hopaspor
 07/05/2022 Hendek Spor 0 - 1 Bursa Yıldırımspor
 07/05/2022 1954 Kelkit Bld.Spor 0 - 2 Karaman Futbol Kulübü
 07/05/2022 Çatalcaspor 1 - 0 Osmaniyespor FK
 07/05/2022 Erbaaspor 1 - 4 Belediye Kütahyaspor
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Bugün Seçim Olsa Hangi Partiye Oy Verirsiniz?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI