X 20
Doç.Dr.İbrahim Aydoğdu
  Güncelleme: 21-04-2020 15:51:00   19-04-2020 16:12:00

Covid-19 Pandemisinde; Ne zaman normal yaşama dönebiliriz?

Dünyayı sağlık konusunda derinden sarsan, sosyal, ekonomik ve siyasi olarak da büyük değişim / dönüşümlerin yaşandığı yeni Koronavirüs salgın günlerinde insanların merak ettiği en önemli konulardan biri ‘ne zaman normal yaşama dönebiliriz?’dir. Dünyanın normal sosyal yaşantısına dönüşü, bazı değişimlerle birlikte yakın zamanda olacağı düşünülmektedir. Bu da ancak yeni Koronavirüsün bölgesel ya da dünya çapında bir tehdit olmaktan çıkarılmasıyla gerçekleşebilir. Salgınlara neden olan hastalıkların önlenmesi için en iyi çözüm ortaya çıkmadan önce kaynağında durdurulmasıdır. Bu başarılamadığında ise koruma / tedavi için aşı ya da ilaç en önemli seçeneklerdir.  
 
Şimdi aşı konusunda kısa bilgiler verelim. Bağışıklık kazanmak için yapılan aşılar aslında bireyi korurken asıl amaç toplumu da korumaktır. Virüs/bakterilerin etkileri her bireyde aynı şekilde sonuçlanmaz. Bazı kişilerin virüs / bakteriyi aldıktan sonra herhangi bir şikayeti olmazken bazılarında ise ölümcül sonuçlar ortaya çıkabilir. Aşı ile sağlanan bağışıklığa yapay aktif bağışıklık denir. Yani hasta olmadan önce olası virüs/bakteri enfeksiyonlarına karşı bağışıklık sağlanır ve hasta olma olasılığı büyük oranda engellenmiş olur. Peki, aşı olmadığı durumlarda nasıl bağışıklık kazanılabilir? Bunun için hastalığa neden olan mikrobu almamız ve vücudumuzun bu mikroplara karşı savaşması ve kazanması gerekir. Bu tür kazanılan bağışıklığa da doğal aktif bağışıklık denir. Virüs / bakterilerin neden olduğu hastalıklara karşı yapılan aşıların farklı koruma yüzdeleri ve süreleri vardır. Örneğin bazı hastalıklarda aşı bir kez uygulandığında ömür boyu koruma sağlarken bazı hastalıklarda belli dönemlerde yeniden yapılmak zorunda kalınabilir.
 
Halk arasında grip diye bilinen İnfluenza virüs tiplerinin neden olduğu hastalıklar, çok eskiden beri özellikle kış aylarında dünyada dolaşmaktadır. Gripe neden olan influenza virüslerine karşı her yıl Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün önerileri ile aşı içeriği değiştirilmekte ancak yine de tam koruma sağlamamaktadır. Grip aşılarında İnfluenza A ve B’nin tipleri yer almaktadır. Dünyada dolaşımda saptanan İnfluenza virüslerle antijenik benzerlik varsa aşı %50 ila %80 arasında koruma sağlayabilir. Sağlıklı erişkinlerde grip aşısı ile sağlanan koruma %80 civarındadır. İleri yaşlarda bu oran %50’ye kadar düşebilmekte ancak komplikasyonları ve ölümleri azalttığı bilinmektedir. Ancak grip için aşı her yıl yenilenmelidir, yani bir kez aşı olduğunuzda hayat boyu gribe karşı aşılanmış olmazsınız. Gebeliğin ilk 3 ayında, 6 aydan küçük bebeklere ve aşı ya da aşı içeriğine alerjisi olanlara grip aşısı yapılmamaktadır. Grip aşısı, canlı etken içeren bir aşı olmadığından aşıdan sonra aşıya bağlı grip görülmez. 
 
Şimdi gelelim yeni Koronavirüse. İnfluenza virüs (grip), Parainfluenza virüs, Rhinovirüs, Adenovirüs ve Koronavirüsler en sık solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan virüslerdir. Görüldüğü gibi Koronavirüslerin bazı tipleri insanlarda zaten enfeksiyonlara yol açıyordu. Ancak Covid-19’a yol açan yeni Koronavirüsle Aralık 2019’da Çin / Wuhan’da ortaya çıkması ve dünyaya hızlı bir şekilde yayılmasıyla tanıştık. Bu virüsle enfekte olan kişilerin yaklaşık %85’inin hastanede tedavi edilme gereksinimi duyulmadığı bildirilmekle birlikte çok yeni bir hastalık olduğundan virüsün davranışı ile ilgili kanıtlar da çok güçlü değildir. Yaklaşık 4 aydır dünya bu virüsle mücadele ediyor. Bir yandan hastalığın yayılmasını azaltma / engelleme için önlemler alınmaya devam ederken diğer yandan ilaç ya da aşı geliştirilmesi için birçok çalışma yapılmaktadır. Peki, olası yeni bir aşının bulunması ne kadar süre alır? Bilimsel kaynaklar, yeni bir hastalık için aşı geliştirmenin 6 ay ila 2 yıl alabileceğini bildirmektedir. İlaçta ise daha iyimser yaklaşımlar vardır. Yine de yeni Koronavirüse karşı olası aşı / ilaçların güvenilirliği ya da koruma / tedavi yüzdesi de önemli bir soru olarak akılda durmaktadır. 
 
Covid-19 Pandemisinde şu an olduğu gibi güçlü koruma / tedavi seçeneğiniz yoksa ilk yapılması gerekenler, bulaşmanın önlenmesi, etken mikrobun yapabileceklerinin öğrenilmesi, ilaç / aşı geliştirilmesi için zaman kazanılması ve sağlık sisteminin ayakta tutulmasıdır. Bu yazı kaleme alındığında (18.04.2020) medyada yeni Koronavirüs nedeniyle dünyada yaklaşık 2,5 milyon kişinin enfekte olduğu (yapılan testlere göre, belki de çok daha fazlası var) ve 160 bin kişinin ölümüne neden olduğu bildirilmektedir. Yeni Koronavirüste olası mutasyon (değişinim) oluştuğunda ise daha hafif ya da daha ağır hastalıklar oluşturabilir. Bu süreçte geliştirilmiş aşı ya da ilaçlar etkisiz hale gelebilir. 
 
Bazı bilimciler yeni Koronavirüsün, soğuk ve yüksek nem oranına sahip ortamlarda daha etkili olduğunu belirtmektedir. Bu savdan yola çıkarak, yazın sıcak havada Koronavirüsün etkisini kaybedebileceğini savunmaktadırlar. Ancak DSÖ bunun bir mit (kanıtı olmayan, söylenti) olduğunu, güneş ve 25 °C üzerindeki hava sıcaklığının, yeni Koronavirüsün yol açtığı Covid-19 hastalığı için çözüm olmadığını duyurmuştur. 
 
Yine dünyada en çok tartışılan konulardan biri de maske konusudur. DSÖ sadece Covid-19 hasta kişilerin bakım ve tedavisinde bulunanların, öksüren ya da hapşıranların yani hasta olanların maske takmasını öneriyor. Ancak, toplumda çoğu kişi hastalık belirtileri göstermeden virüs taşıyıcısı olabilir, bu da bulaşmayı / yayılmayı artırır. Ülkemizde toplu taşımalarda, marketlerde, eczanelerde, pazar yerlerinde herkesin maske takması zorunlu hale getirilmiştir. 
 
Yeni Koronavirüsün ilacı ya da aşısı bulunsa dahi mevsimsel grip gibi dünyada uzun yıllar dolaşımda olacağı ön görülmektedir. Aşı ya da ilaç geliştirilemediğinde ise toplumun, doğal aktif bağışıklık şeklinde bağışıklık kazanması beklenmektedir. Bu durumda toplumun tümünün bu hastalığı ayaktan ya da hastanede geçirmesi düşünülmektedir. Ancak burada önemli olan hastalığın yayılmasının toplumda aynı anda değil de zamana dağıtılmış şekilde olması istenilmektedir. Çünkü virüs ne kadar yavaş yayılır / bulaşırsa, ilaç / aşı geliştirme için daha fazla zaman ve hastaların erken tespiti / deneyimlerle tedavide daha etkili olunabileceği açıktır.Bir başka soru da Covid-19 hastalığı geçirenler yeniden aynı etkenle hasta olabilirler mi? Bu konuyla ilgili Güney Kore ve Çin kaynaklı çok az da olsa bazı bilgiler mevcuttur ancak bilimsel olarak kanıtlanmış ve makaleye dönüşmüş bir yayın henüz yok. Yani hastalığı geçirenlerin büyük çoğunluğunun doğal yolla bağışıklandığı kabul görmektedir. 
 
Yine en çok merak edilen konulardan biri de pik (Zirve)’tir. Pik, bir şeyin ya da olayın en üst noktasıdır. Salgınlardaki pikin tanımı ise bir toplumda hastalığın sayı ya da tahribat olarak en yükseğe ulaştığı noktayı belirtir. Pandemilerde sırasıyla başlangıç, artış, pik ve plato/azalış evreleri vardır. Ülkemizde her gün Covid testleri yapılmakta ve günlük 5-10’lardan başlayıp neredeyse 5 binlere varan yeni koronavirüslü vakalara rastlanmaktadır.  Eğer ki bu rakamlar daha fazla artmazsa ulaşılan en büyük rakam pik, belli bir düzeyde böyle devam ederse plato, azalmaya başladığında ise azalış dönemi olarak tanımlanır. Eğer yeterli önlemler alınmaz ise pandeminin azaldığı dönem sonrasında yeniden artış ve pikler oluşabilir. Yeni Koronavirüs pandemisinde diğer ülkeler incelendiğinde pik seviyesine ortalama 8 haftada ulaştıkları görülmüş olup ülkemizde de 11 Mart 2020’de ilk vaka tanımlandığına göre salgının Mayıs ayının 2. haftasında zirveye ulaşması ve azalış döneminin başlaması ön görülmektedir. Bu da bize Mayıs sonu Haziran başı gibi ama tedbirleri elden bırakmadan, sosyal ve ekonomik canlılığın başlayacağına işaret etmektedir. 
 
Sonuç olarak, özlediğimiz normal yaşamımıza dönebilmemiz için Bilim Kurulu’nun önerdiği ve devlet yetkililerinin açıkladığı / uygulanmasını istediği kurallara kesinlikle uymamız gerekmektedir. Her gün açıklanan verilerden kişisel olarak olumlu sonuçlar çıkarıp öneri / kurallara uymamak gibi bir hataya düşmeyelim. Ellerimizi sabunla yıkayalım, fiziksel mesafeyi koruyalım, maske takalım ve mümkün olduğunca evde kalalım. 
Unutmayalım, Koronavirüs, alacağımız tedbirlerden daha güçlü değildir!     
 
Doç. Dr. İbrahim AYDOĞDU, Bezmialem Vakıf Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk Cerrahisi AD, İstanbul / TÜRKİYE
 
        twitter 
     draydogdu
     instagram
aydogduibrahim
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 21 15 1 5 38 15 50 +23
2 Konyaspor 20 11 3 6 32 16 39 +16
3 Başakşehir FK 20 10 6 4 30 20 34 +10
4 Adana Demirspor 21 9 5 7 30 24 34 +6
5 Fenerbahçe 21 9 6 6 33 26 33 +7
6 Beşiktaş 21 9 7 5 33 30 32 +3
7 Hatayspor 20 10 8 2 28 26 32 +2
8 Gaziantep FK 21 9 8 4 27 28 31 -1
9 Sivasspor 21 7 5 9 28 21 30 +7
10 Fatih Karagümrük 21 8 7 6 29 30 30 -1
11 Alanyaspor 20 8 7 5 30 32 29 -2
12 Kayserispor 21 7 7 7 29 29 28 0
13 Galatasaray 20 7 7 6 24 24 27 0
14 Giresunspor 20 7 9 4 20 19 25 +1
15 Antalyaspor 21 6 10 5 22 32 23 -10
16 Göztepe 21 5 10 6 24 29 21 -5
17 Kasımpaşa 20 4 10 6 22 29 18 -7
18 Altay 20 5 12 3 23 33 18 -10
19 Çaykur Rizespor 21 5 13 3 19 38 18 -19
20 Yeni Malatyaspor 21 4 14 3 17 37 15 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 20 13 4 3 35 16 42 +19
2 MKE Ankaragücü 20 13 4 3 32 15 42 +17
3 BB Erzurumspor 19 11 4 4 33 22 37 +11
4 Eyüpspor 19 10 4 5 30 22 35 +8
5 Bandırmaspor 20 10 7 3 32 20 33 +12
6 İstanbulspor 20 10 7 3 30 25 33 +5
7 Adanaspor 19 8 6 5 23 20 29 +3
8 Samsunspor 18 7 5 6 26 23 27 +3
9 Gençlerbirliği 19 8 9 2 23 26 26 -3
10 Manisa FK 20 7 9 4 22 26 25 -4
11 Boluspor 19 6 7 6 21 21 24 0
12 Tuzlaspor 19 6 7 6 19 19 24 0
13 Kocaelispor 20 7 10 3 20 25 24 -5
14 Menemenspor 20 5 7 8 23 33 23 -10
15 Keçiörengücü 19 6 9 4 27 32 22 -5
16 Altınordu 19 7 11 1 26 38 22 -12
17 Bursaspor 19 5 10 4 23 31 19 -8
18 Denizlispor 20 5 11 4 19 30 19 -11
19 Balıkesirspor 19 2 15 2 14 34 8 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/01/2022 Altay vs Alanyaspor
 16/01/2022 Giresunspor vs Kasımpaşa
 16/01/2022 Hatayspor vs Galatasaray
 18/01/2022 Gaziantep FK vs Yeni Malatyaspor
 18/01/2022 Konyaspor vs Adana Demirspor
 18/01/2022 Fatih Karagümrük vs Beşiktaş
 19/01/2022 Çaykur Rizespor vs Antalyaspor
 19/01/2022 Göztepe vs Sivasspor
 19/01/2022 Kayserispor vs Başakşehir FK
 19/01/2022 Fenerbahçe vs Altay
 19/01/2022 Trabzonspor - Giresunspor Trabzonspor ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 19/01/2022 Fenerbahçe - Altay Altay ligdeki son 13 maçında hiç kazanamadı  Fenerbahçe yenilmez
 20/01/2022 Galatasaray - Kasımpaşa Kasımpaşa ligde deplasmandaki son 9 maçında hiç kazanamadı  Galatasaray yenilmez
 21/01/2022 Yeni Malatyaspor - Beşiktaş Beşiktaş ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kazanamadı  Yeni Malatyaspor yenilmez
 21/01/2022 Yeni Malatyaspor - Beşiktaş Yeni Malatyaspor ligdeki son 11 maçında hiç kazanamadı  Beşiktaş yenilmez
 22/01/2022 Antalyaspor - Gaziantep FK Antalyaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Antalyaspor yenilmez
 22/01/2022 Sivasspor - Fenerbahçe Sivasspor ligde evindeki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 22/01/2022 Adana Demirspor - Fatih Karagümrük Adana Demirspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Adana Demirspor yenilmez
 22/01/2022 Başakşehir FK - Göztepe Başakşehir FK ligdeki son 12 maçında hiç kaybetmedi  Başakşehir FK yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/01/2022 Keçiörengücü vs Eyüpspor
 16/01/2022 Tuzlaspor vs Altınordu
 16/01/2022 Balıkesirspor vs Samsunspor
 16/01/2022 Bursaspor vs BB Erzurumspor
 17/01/2022 Gençlerbirliği vs Adanaspor
 21/01/2022 Samsunspor vs Kocaelispor
 22/01/2022 Manisa FK vs Gençlerbirliği
 22/01/2022 Ümraniyespor vs Menemenspor
 22/01/2022 Altınordu vs İstanbulspor
 22/01/2022 MKE Ankaragücü - Denizlispor MKE Ankaragücü ligde evindeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  MKE Ankaragücü yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/01/2022 Adıyaman FK vs Van Spor FK
 16/01/2022 Afjet Afyonspor vs Bodrumspor
 16/01/2022 Diyarbekir Spor vs Çorum FK
 16/01/2022 Ergene Velimeşe vs Sarıyer
 16/01/2022 İnegölspor vs Ankaraspor
 16/01/2022 Niğde Anadolu FK vs Somaspor
 16/01/2022 Sakaryaspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 16/01/2022 Serik Belediyespor vs Kahramanmaraşspor
 22/01/2022 Ankaraspor vs Niğde Anadolu FK
 22/01/2022 Bayburt Özel İdare Spor vs Turgutluspor
 22/01/2022 Sarıyer - Sakaryaspor Sakaryaspor ligdeki son 19 maçında hiç kaybetmedi  Sakaryaspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/01/2022 Artvin Hopaspor vs Kahta 02 Spor
 16/01/2022 Başkent Gözgözler Akademi FK vs Nevşehir Belediyespor
 16/01/2022 Karaman Belediyespor vs Çatalcaspor
 16/01/2022 Osmaniyespor FK vs Sancaktepe FK
 16/01/2022 1954 Kelkit Bld.Spor vs Erbaaspor
 22/01/2022 Çatalcaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 23/01/2022 Batman Petrolspor vs Fatsa Belediyespor
 23/01/2022 Belediye Kütahyaspor vs Bursa Yıldırımspor
 23/01/2022 Elazığspor vs Başkent Gözgözler Akademi FK

eskort gülbağ escort esenyurt escort escort İstanbul escort

izmit escort bayan

bursa escort

sportturbo.net

kaçak iddaa

canlı bihis

kaçak bahis siteleri

kaçak bahis

bagibet

illegal bahis

bets10

escort escort bayan escort istanbul adalar escort anadolu yakası escort anal escort arnavutköy escort atakent escort ataköy escort ataşehir escort avcılar escort avrupa yakası escort bağcılar escort bahçelievler escort bahçeşehir escort bayrampaşa escort beşiktaş escort beykent escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort bostancı escort büyükçekmece escort çapa escort çatalca escort çekmeköy escort erenköy escort etiler escort eyüp escort fatih escort fenerbahçe escort florya escort fulya escort gaziosmanpaşa escort gecelik escort göztepe escort grup escort gülbağ escort güngören escort halkalı escort haramidere escort hasanpaşa escort ikitelli escort iranlı escort ıspartakule escort istanbul masaj salonu masöz bayan japon escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort kayaşehir escort kızıltoprak escort küçükçekmece escort küçükyalı escort kurtköy escort mahmutbey escort maltepe escort merter escort nişantaşı escort ortaköy escort osmanbey escort pendik escort rus escort sahibe escort sancaktepe escort sarıyer escort şerifali escort şile escort silivri escort şirinevler escort şişli escort şişli masöz suadiye escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort topkapı escort türbanlı escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zenci escort zeytinburnuescort
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Bugün Seçim Olsa Hangi Partiye Oy Verirsiniz?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI